Menu Zamknij

Muzea. Galerie

Państwowe i miejskie muzea dziedzictwa historycznego, archeologicznego i kulturowego

Muzea Pamięci. Muzea poświęcone wybitnym postaciom

Muzea etniczne

Muzea wojskowo-historyczne

Muzea ludobójstwa

Muzea prywatne

Muzea gastronomiczne i enologiczne

Muzea branżowe. Muzea wyższych uczelni miasta

Państwowe i miejskie muzea dziedzictwa historycznego, archeologicznego i kulturowego:

Odeskie Narodowe Muzeum Sztuki

ul. Sofijiwska, 5а | +380 48 723 8393
https://www.ofam.ua/en

Budynek, w którym mieści się Odeskie Muzeum Sztuki, został wzniesiony w latach 1824–1828. Autor projektu nie jest znany. Po zakończeniu budowy obiekt został oceniony przez wybitnego odeskiego architekta F. K. Boffo. Pierwszą właścicielką pałacu była hrabina Olga Naryszkina (z domu Potocka).
W 1888 roku pałac nabył burmistrz Odesy G. Marazli – wybitny działacz społeczny, kolekcjoner i mecenas. W 1892 roku G. Marazli przekazał pałac miastu z przeznaczeniem na muzeum sztuk pięknych. Uroczyste otwarcie muzeum nastąpiło 24 października (6 listopada) 1899 roku.
Architektura pałacu ucieleśnia najlepsze tradycje rosyjskiego klasycyzmu początku XIX wieku. Centralna kompozycja budowli obejmuje dwukondygnacyjny korpus z portykiem o sześciu kolumnach porządku korynckiego, podtrzymujących fronton, oraz dwa symetrycznie rozmieszczone jednokondygnacyjne skrzydła, połączone zaokrąglonymi galeriami. Całość wyróżnia się surową, harmonijną elegancją.
Hołdem dla epoki romantyzmu jest duża grota urządzona pod centralną częścią głównego korpusu – ze sklepieniem kolebkowym, imitująca naturalną jaskinię ze sztucznym wodospadem. Od niej odchodzą podziemne galerie prowadzące niegdyś do rozległego ogrodu, opadającego tarasami ku morskiemu wybrzeżu. W niewielkiej ekspozycji przed zejściem do groty można zapoznać się z historią pałacu i powstania muzeum. Od strony morza, pod głównym budynkiem, w kondygnacji piwnicznej znajduje się obszerna galeria. Na sklepieniach i ścianach zachowały się malowidła ścienne wykonane podczas „Wystawy Budownictwa Mieszkaniowego”, która odbyła się w pałacu i przyległym ogrodzie w 1895 roku. Obecnie w tej części pałacu mieści się eksperymentalna galeria „Żółte Olbrzymy”.
Ekspozycja muzeum otwiera się dziełami ikonopisarzy z XVI–XVII wieku oraz wczesnymi portretami świeckimi, nasyconymi specyficznym duchem epoki.
Malarstwo akademickie uzyskało tu właściwą sobie rangę i znaczenie. Prezentowana jest również twórczość wybitnego marynisty I. K. Ajwazowskiego.
W muzeum znajdują się pełne zbiory dzieł artystów demokratycznego nurtu w sztuce Imperium Rosyjskiego drugiej połowy XIX wieku, przede wszystkim członków Towarzystwa Objazdowych Wystaw Artystycznych. Są to prace takich twórców jak A. Sawrasow, I. Lewitan, I. Szyszkin, A. Kuindżi, I. Riepin oraz W. Surikow.
W ekspozycji prezentowane są również dzieła z przełomu XIX i XX wieku, odzwierciedlające całe bogactwo i napięcie poszukiwań artystycznego ideału tego złożonego okresu. W tej części można zobaczyć prace takich mistrzów jak W. Sierow, M. Wrubel, N. Roerich, B. Kustodijew, A. Benois, K. Somow oraz W. Kandinski. Zaprezentowana jest tu także unikatowa kolekcja dzieł malarskich artystów Towarzystwa Południoworosyjskich Artystów (TPRA), założonego w Odesie w 1890 roku, w tym prace K. Kostandiego, H. Ladyżyńskiego, H. Gołowkowa, P. Nilusa, N. Kuzniecowa i T. Dwornikowa.
W sali sztuki dekoracyjno-użytkowej znajduje się ponad dwieście eksponatów ukazujących ukraińską twórczość ludową: ceramikę i szkło, haft i tkactwo, snycerstwo, wyroby z metalu i skóry oraz pisanki.
W dziale sztuki współczesnej prezentowane są dzieła artystów tworzone od lat 20. XX wieku.

W 2023 roku budynek muzeum został częściowo zniszczony w wyniku ataku rakietowego rosyjskiego agresora.

Odeskie Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej

ul. Grecka 16 / ul. Włoska (dawniej Puszkina), 9 | +380 48 722 4815
https://www.facebook.com/Odessa.Museum.Western.Eastern.Art

Muzeum zostało założone w 1924 roku na bazie prywatnych kolekcji zgromadzonych przez lokalny Komitet Ochrony Zabytków Sztuki i Starożytności, a także zbiorów pochodzących z miejskiego muzeum sztuk pięknych oraz Gabinetu Historii Sztuki Uniwersytetu Noworosyjskiego. W kolejnych latach kolekcja była systematycznie wzbogacana dzięki nabytkom z centralnych muzeów, w tym z Państwowego Ermitażu oraz Kijowskiego Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej.
Budynek muzeum jest zabytkiem architektury z połowy XIX wieku. To pałac wzniesiony w latach 1856–1858 według projektu architekta L. Ottone. Utrzymany jest w duchu popularnego wówczas eklektyzmu – cechy baroku współistnieją tu z elementami stylu empire i rokoko. Najciekawszą architektonicznie częścią budowli jest westybul z paradnymi „wiszącymi” schodami, wykutymi z marmuru karraryjskiego. Ich konstrukcja jest niezwykle oryginalna: schody wzniesiono bez belek nośnych (koszowych) i wraz z podestami tworzą efektowną, zawieszoną strukturę. Wnętrza pałacu wyróżniają się bogatą dekoracją sztukatorską, rzeźbionymi zdobieniami drzwi oraz brązową armaturą.
Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej jest jednym z największych muzeów sztuki w Ukrainie, a jego kolekcja obejmuje dzieła o wysokiej wartości artystycznej i kulturowej. W stałej ekspozycji prezentowane są zabytki sztuki zachodnioeuropejskiej od XV do XX wieku, sztuka krajów Wschodu oraz sztuka antyczna. Muzeum mieści się w pałacu hrabiego Aleksandra Agejewicza.

Odeskie Muzeum Literackie

ul. Łanżeroniwska, 2 | +380 48 722 3370
https://museum-literature.odessa.ua/en/project/museum-halls/

Literacka Odesa to nie tylko nazwiska pisarzy biograficznie lub twórczo związanych z miastem, lecz także szczególny obraz artystyczny, który wzbogacił kulturę światową. Zwierciadłem tej wielowymiarowej tożsamości jest Odeskie Muzeum Literackie.
Jest to jedno z największych muzeów literackich na świecie. Zostało założone w 1977 roku, a dla publiczności otwarte w 1984 roku. Autorem koncepcji plastycznej ekspozycji był wybitny ukraiński artysta i projektant, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki – Anatolij W. Hajdamaka. Założycielem i pierwszym dyrektorem muzeum był N. A. Bryhin.
Muzeum mieści się w pałacu z połowy XIX wieku, zaprojektowanym przez architekta Ludwiga Ottona. Rezydencja należała do księcia Dmitrija Gagarina, jednego z pierwszych obywateli Odesy, oraz jego żony Zofii. Wnętrza zachwycają nieoczywistym połączeniem stylów: klasycyzmu, baroku i empiru – charakterystycznym dla południa Imperium Rosyjskiego i określanym mianem „swobodnej południowej eklektyki”.
Ekspozycja muzeum została pomyślana jako system symboli i znaków, w który wkomponowano autentyczne dokumenty epoki: książki, rękopisy, gazety, czasopisma, fotografie, przedmioty osobiste pisarzy oraz artefakty codzienności. Design łączy wyrazistą formę artystyczną z precyzyjną narracją literacko-historyczną.
Muzeum prezentuje dorobek ponad trzystu twórców, których życie lub twórczość były związane z Odesą – od Iwana Kotlarewskiego, Aleksandra Puszkina i Adama Mickiewicza po Heinricha Bölla, Georges’a Simenona i Borisa Pasternaka. Obok wielkich klasyków literatury, takich jak Mykoła Hohol, Lew Tołstoj, Mychajło Kociubiński, Łesia Ukrainka, Szolem Alejchem, Anton Czechow, Iwan Bunin, Iwan Franko, Anna Achmatowa, Isaak Babel, Ilja Ilf, Jewgienij Pietrow czy Walentin Katajew, ukazano również twórców tzw. „drugiego planu”, którzy odegrali istotną rolę w kształtowaniu kultury regionu.
Dwadzieścia sal, rozmieszczonych amfiladowo na dwóch piętrach pałacu, prowadzi zwiedzających przez historię literackiej Odesy w porządku chronologicznym. Każda sala oddaje atmosferę swojego czasu, odkrywając legendy i rzeczywistość „perły nad Morzem Czarnym”.
Dziś Odeskie Muzeum Literatury jest jedną z wizytówek miasta oraz ważnym ośrodkiem naukowym, wydawniczym i kulturalnym. Oprócz stałej ekspozycji odbywają się tu wystawy literackie i artystyczne, koncerty muzyki klasycznej, prezentacje książek, konferencje i wydarzenia kulturalne. Reprezentacyjna Złota Sala, słynąca z doskonałej akustyki, uchodzi za najlepszą kameralną salę koncertową w Odesie.
Integralną częścią muzeum jest dziedziniec w stylu włoskim, nawiązujący do tradycji odeskich podwórek. Od 1995 roku tworzony jest tu Ogród Rzeźb – unikalna ekspozycja plenerowa bez odpowiedników. Znajduje się w nim obecnie siedemnaście humorystycznych kompozycji rzeźbiarskich poświęconych pisarzom, bohaterom literackim i postaciom miejskiego folkloru, a także zabytkowe rzeźby połowieckie i scytyjskie z północnego Nadczarnomorza.

Odeskie Muzeum Historyczno-Krajoznawcze

calle Gawanna, 4 | +380 48 722 8490
https://history.odessa.ua/museum_en.htm

Odeskie Państwowe Muzeum Historyczno-Krajoznawcze otworzyło swoje drzwi dla pierwszych zwiedzających 6 maja 1956 roku. Powstało na bazie Muzeum Obrony Odesy oraz Odeskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego. Zbiory obejmują dokumenty, wydawnictwa drukowane, przedmioty sztuki użytkowej i plastycznej, kolekcje numizmatyczne, broń XVII–XIX wieku związane z historią miasta i regionu, które wcześniej należały m.in. do Muzeum Towarzystwa Historii i Starożytności w Odesie, Muzeum Książki i Muzeum Starej Odesy.
W 1983 roku muzeum zostało zamknięte na generalny remont, który trwał aż jedenaście lat. Dzięki pracy odeskich warsztatów konserwatorskich odrestaurowano pałacowe wnętrza, przywracając je do pierwotnego wyglądu. Odnowiony został również wewnętrzny dziedziniec muzeum, przypominający miniaturowy park z fontanną „Grot”. Kameralny i przytulny charakter dziedzińca podkreślają rosnące tu akacje, kasztany, lipy, a także nieco nietypowa dla tego regionu sosna krymska i zimozielony bukszpan.
Obecnie w muzeum działają ekspozycje stałe: „Stara Odesa” oraz „Odesa i region w wojnie niemiecko-radzieckiej 1941–1945”. Dodatkowo przygotowywane są wystawy czasowe: „Wielonarodowa Odeszczyzna”, „Miasta partnerskie Odesy” oraz „Kultura Odesy”. W miarę gromadzenia nowych materiałów naukowych i kolekcji powstaną kolejne ekspozycje ukazujące różnorodne aspekty życia miasta i regionu.

Odeskie Muzeum Archeologiczne Narodowej Akademii Nauk Ukrainy

ul. Łanżeroniwska, 4 | +380 48 722 6302
https://www.archaeology.odessa.ua/eng/

Odeskie Muzeum Archeologiczne jest najstarszym muzeum Ukrainy, istniejącym od 1825 roku. Przez cały okres swojej działalności czterokrotnie zmieniało swoją siedzibę. Początkowo mieściło się przy ul. Kanatna 2, w domu założyciela i pierwszego dyrektora, Iwana Blaramberga, urzędnika specjalnego przy hrabim Michale Woroncowie, uczonego, kolekcjonera i mecenasa. Znaczna część zbiorów muzeum pochodziła z kolekcji Blaramberga, przekazanej miastu.
Dzięki licznym darowiznom, w tym od hrabiego Woroncowa i jego małżonki, kolekcja tak się powiększyła, że przeniesiono ją do nowo wybudowanego budynku urzędowego przy półokrągłym placu na Bulwarze Nadmorskim, naprzeciw słynnego Pomnika Księcia de Richelieu. W 1858 roku zbiory miejskiego muzeum i Towarzystwa Historii i Starożytności połączono w nowo wybudowanym gmachu, nieopodal Opery, według projektu architekta Grigorija Toriczellego.
W 1883 roku, z inicjatywy burmistrza Odesy, milionera Grigorija Marazlego, wybudowano obecny gmach magazynu starożytności przy ul. Łanżeronowskiej 2, według projektu architekta Gonsiorowskiego. Na jego budowę z osobistych środków burmistrza przeznaczono 30 000 rubli w złocie.
Muzeum słynie nie tylko z wyjątkowych eksponatów, lecz także z historycznej wartości samego budynku, wzniesionego w tradycjach klasyki antycznej. Z czasem naruszona została spójność dekoracji zewnętrznej i wewnętrznej, a stare regały i witryny wymieniono na nowe, wykonane w Kijowie specjalnie dla archiwów muzealnych.
W 2003 roku przeprowadzono gruntowny remont oraz częściową modernizację dzięki wsparciu Greckiego Funduszu Kultury, Fundacji im. Anastasiosa G. Leventisa oraz firmie „Coca-Cola Beverages Ukraine Limited”. Odnowiono cztery sale ekspozycyjne, hol, laboratorium konserwatorskie, sufit podwieszany, podłogi, ściany oraz dach muzeum. Przy współpracy światowej sławy archeologa, profesora Vassosa Karagiorgisa z Cypru, wydano katalog muzeum.
W zbiorach muzeum znajduje się ponad 160 000 starożytnych eksponatów: złoto scytyjskie, monety, biżuteria z kurhanów, naczynia greckie, rzymskie i bizantyjskie, a także niezwykłe kolekcje z wykopalisk Olvii, Chersonesu, Pantikapaju, Tyr i innych greckich kolonii nad Morzem Czarnym, datowane od VI do I w. p.n.e.
Muzeum posiada największą w Ukrainie kolekcję artefaktów starożytnego Egiptu, w tym sarkofagi, mumie, wyposażenie grobowe i fragmenty papirusów z hieroglifami. Z ponad 50 000 monet na ekspozycji pokazano najcenniejsze złote i srebrne monety ze starożytnej Grecji, Rzymu i Bizancjum. Wyróżnia się również skarb elektrowych monet z Orłowki w obwodzie odeskim – drugi co do wielkości tego typu skarb na świecie.
Muzeum archeologiczne, usytuowane przy Bulwarze Nadmorskim, tuż obok Opery, przyciąga zarówno dorosłych, jak i dzieci. W pobliżu klasycznego budynku z kolumnami można zobaczyć rzeźbę „Laokoon” – kopię starożytnej greckiej kompozycji, oryginał znajduje się w Watykanie.
Od początku intensywnej fazy wojny rosyjsko-ukraińskiej niemal cała kolekcja została ewakuowana. Od 2022 roku muzeum jest tymczasowo nieczynne.

Odeskie Miejskie Muzeum Prywatnych Kolekcji imenia A. Bleszczunowa

ul. Polska, 19 | +380 48 770 1037
https://www.facebook.com/bleschunov

Muzeum prezentuje bogatą i różnorodną kolekcję, obejmującą sztukę Dalekiego Wschodu, Europy Zachodniej, Ukrainy oraz przedmioty o charakterze pamięciowym i kulturowym.
„Memoriałowa sala A. Bleszczunowa” – gabinet kolekcjonera, gdzie zgromadzono najcenniejsze przedmioty prywatne, rodzinne pamiątki, fotografie przyjaciół i uczniów oraz materiały związane z etapami wojskowym i wspinaczkowym życia założyciela.
„Buddyjski Wschód” – przedmioty sztuki Japonii, Chin, Mongolii i Tybetu, w tym XVII-wieczna parawana z lakieru Coromandel, kolekcje porcelany, flakoniki do tabaki z kamieni półszlachetnych oraz miniaturowy panteon bóstw buddyjskich w technice „utraconego wosku”.
„Europa Zachodnia” – meble, porcelana i szkło, malarstwo XVIII–XIX w., weneckie lustro w zdobionej ramie, portrety władców XVII–XVIII w., bogata kolekcja miniatur (m.in. portrety R. Wagnera, Napoleona, Józefiny, Marii-Luizy Austriackiej) oraz wyjątkowa kolekcja wachlarzy wykonanych z różnych materiałów (kość słoniowa, pióra strusie i kurze, skorupa żółwia).
„Sztuka ukraińska” – niewielkie, ale starannie dobrane eksponaty sztuki ludowej, malarstwa oraz lubeckie druki XIX w. z klasycznymi scenami, ikony prymitywne i kolekcja tkanin królowieckich z XIX w. z tradycyjnym zdobieniem.
„Muzułmański Wschód” – przedmioty codziennego użytku z Azji Środkowej i Kaukazu, kolekcja dywanów perskich i hurdżumów (małych torebek), egzotyczne naczynia do mycia, herbaty i palenia.
„Odeska” – eksponaty poświęcone miastu: pamiątki, książki, stare gazety, fotografie i prace lokalnych artystów.
„Chrześcijaństwo” – ikony staroobrzędowe, kolekcje rostockiej emalii, naczynia liturgiczne: kielichy, patery, lampy, kadzidła.
Muzeum prezentuje unikatowe zestawienia sztuki i historii w sposób przystępny dla zwiedzających, łącząc kolekcje prywatne z wartościami edukacyjnymi i kulturowymi.

Muzea Pamięci. Muzea poświęcone wybitnym postaciom:

Muzeum de Volana Portu Handlowego w Odesie

zjazd Łanżeroniwsky, 2 / zjazd Polsky, 4 | +380 48 729 3857

Muzeum de Volana zostało założone 10 kwietnia 1990 roku i otworzyło swoje drzwi z okazji 200. rocznicy powstania miasta. Znajduje się w jednym ze starych budynków zjazdu Langeron, w których przed Rewolucją funkcjonowały tzw. „barjany”, noclegownie dla bezdomnych pracowników portu.
Głównym celem powstania muzeum była działalność edukacyjna i organizacja ekspozycji informującej zwiedzających o przeszłości i współczesności portu w Odesie, nierozerwalnie związanej z historią miasta.
Najcenniejsze zbiory muzeum zapoczątkował jego założyciel i pierwszy dyrektor, Mykoła Hryhorowycz Hleb-Koszański – oficer zawodowy, uczestnik Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, który przeszedł szlak bojowy od Charkowa przez Stalingrad aż pod mury Berlina. W ciągu kilku lat muzeum stało się unikatowym centrum ukazującym historię głównego portu kraju, który – jak wszystkie porty Ukrainy – ma głębokie korzenie historyczne. Ekspozycja przedstawia także tysiącletnią historię Odesy i całego regionu północnego wybrzeża Morza Czarnego, stawiając ją na równi z innymi muzeami naszego miasta.
Ekspozycja muzeum:
Obecnie muzeum posiada pięć sal o łącznej powierzchni 490 m². Prezentowana jest tu wszechstronna działalność portu. Zwiedzający mogą zobaczyć rzadkie znaleziska archeologiczne, schematy, mapy, dawne ryciny, które opowiadają o życiu, zwyczajach i kulturze ludów zamieszkujących północne wybrzeże Morza Czarnego w czasach starożytnych i późniejszych, o złożonej historii regionu, o powstaniu Odesy i jej rozwoju.
W trzeciej sali eksponowane jest około 500 przedmiotów oraz kopii unikalnych dokumentów, z których większość jest nieznana ogółowi, ponieważ znajdują się w zbiorach muzeów innych miast, w archiwach lub są częścią prywatnych kolekcji. Pokazywane są także obrazy i grafiki artystów z dawnych czasów, m.in. Aiwazowskiego i Worobiowa. Każdy może tu przyjść i wyobrazić sobie, jak wyglądała ta ziemia w przeszłości, jak wyglądały miasta i osady w starożytności.
Dodatkowo prezentowane są przedmioty znalezione przez pracowników Muzeum Archeologicznego podczas wykopalisk w Luzanivce, na Bulwarze Primorsky oraz pod Chersonesosem. Prace wykopaliskowe kontynuowane są pod Białogród-nad-Dniesrzem, w wiosce Roksolany. W wiosce Koszary, niedaleko ujścia estuarium Tyligul, znaleziono pozostałości starożytnej Odessos, od której wywodzi się nazwa naszego miasta.
W muzeum można również zobaczyć unikatową mapę ukazującą, jak wyglądał teren przylegający do zatoki Odeskiej w odległych czasach. Estuaria Kujalnyk i Chadzibej były swobodnie połączone z morzem i służyły jako porty dla starożytnych Greków. Z czasem zostały zasypane piaskiem, a miejsce, w którym cumowały tureckie statki, wyznaczono w rejonie dzisiejszego nowoczesnego portu. Widok Chadzhibej w okresie panowania tureckiego przedstawia obraz artysty G. Ladyżenskiego.

Dom-Muzeum w Odesie imenia N. Rericha

ul. Wielka Arnautska 47, pok. 2 | +380 48 715 5858

Dom-Muzeum w Odesie im. N. Rericha został otwarty 10 marca 2000 roku jako organizacja społeczna. Jego założycielami były: Odeski Komitet Kultury i Pokoju im. N. Rericha – organizacja społeczna, obchodząca wówczas dziesięciolecie istnienia, oraz Południowo-Ukraiński Fundusz Dobroczynny im. N. Rericha.
Głównym celem muzeum jest naukowe badanie i kompleksowe upowszechnianie dorobku twórczego całej rodziny Rerichów: światowej sławy malarza Nikołaja Rericha (1874–1947), filozofki Heleny Rerich (1879–1955), żony N. Rericha, oraz ich dzieci – orientalistę Jurija Rericha (1902–1963) i malarza Swietosława Rericha (1904–1993).
Działalność muzeum koncentruje się na badaniu dziedzictwa rodziny Rerichów, ale zasady organizacji i funkcjonowania ustanowione przez samego N. Rericha podczas tworzenia pierwszego Muzeum Rericha w Nowym Jorku umożliwiają szeroką współpracę z osobami i instytucjami kulturalnymi z całego świata. Na rozwój muzeum duży wpływ mieli uczeń N. Rericha, malarz i uczony Borys Smirnow-Rusecki (1905–1993), oraz profesor i indolog Natalia Sazanowa (1931–2006).

Muzeum-Apartament Leonida Utiosowa

ul. Utiosowa, 11 | +380 66 784 7710

W domu, w którym spędził młodość słynny odeski artysta Leonid Utiosow, powstało muzeum. Znajduje się ono w małym i przytulnym dziedzińcu budynku nr 11 przy ulicy Utiosowa. Pomysł utworzenia muzeum narodził się ponad 20 lat temu, jednak długo nie było możliwości jego realizacji.
„Utiosow to dusza Odesy. Nie ma innego śpiewaka, który wykonałby tyle piosenek o swoim rodzinnym mieście. Czekaliśmy długo na miejsce, w którym można pokazać wszystko, co tworzyło życie Utiosowa, jego kontakty i twórczość. To wielkie wydarzenie” – powiedziała Natalia Oliinyk, prezes Stowarzyszenia „Dom Utiosowa”.
Muzeum prezentuje unikalne przedmioty osobiste należące do Leonida Iosifowicza, liczne dokumenty i fotografie archiwalne. Eksponaty pochodzą głównie z kolekcji wielbiciela talentu Utiosowa i byłego właściciela mieszkania, Eduarda Amchinskiego, który specjalnie przybył z USA na otwarcie muzeum.

Muzea etniczne

Muzeum „Stepowa Ukraina”

ul. Łanżeroniwska, 24а | +380 48 722 4867

Muzeum „Stepowa Ukraina” jest filią Odeskiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego. Znajduje się niedaleko głównej ekspozycji muzeum (ul. Hawanna 4), przy ulicy Łanżeronowskiej 24a. Muzeum zostało utworzone w 1925 roku, jednak po zakończeniu polityki tzw. „ukrainizacji” w 1931 roku zostało zamknięte. Ekspozycja została ponownie udostępniona publiczności dopiero w 2006 roku.
Obecnie muzeum opowiada o ogólnej historii Południa Ukrainy, o powstaniu i rozwoju Odesy, a także o postaciach historycznych, które wniosły istotny wkład w rozwój regionu odeskiego.

Muzeum Historii i Rozwoju Ukraińskiego Kozactwa

ul. Czarnomorskiego Kozactwa, 9 | +380 48 237 8830

Obecnie w zbiorach muzeum znajduje się ponad 1000 eksponatów muzealnych.
Powierzchnia ekspozycyjna muzeum wynosi 120 m². Udostępniona jest tu stała ekspozycja obejmująca dioramy, makiety kozackich jednostek pływających, rzeźby, obrazy, kolekcję strojów kozackich. Regularnie organizowane są również wystawy poświęcone historii kozactwa.
W muzeum prowadzona jest żmudna i systematyczna działalność naukowo-badawcza: badana jest historia miejscowości obwodu odeskiego, gromadzone są eksponaty i materiały archiwalne dotyczące dziejów regionu, analizowane są tradycje kulturowe Kozaków, rejestrowane są przykłady ustnej twórczości ludowej, obrzędy i pieśni. Organizowane są również rekonstrukcje historyczne obrzędów kozackich (wesela, pożegnania przed wyruszeniem do wojska, gry kozackie itp.) oraz świąt (Trójca Święta, Pokrowa, święto Andrzeja, Boże Narodzenie, Wigilia, Maslenica i wiele innych), co tworzy niepowtarzalną atmosferę i autentycznego ducha ziem kozackich.
Muzeum, wspólnie z centrum kulturalno-oświatowym „Kozak-Centrum” Młodzieżowej Organizacji Społecznej „Czarnomorski Okręg Kozactwa Zaporoskiego”, jest organizatorem i współorganizatorem ponad 30 wydarzeń kulturalnych w Odesie i w obwodzie odeskim. Aktywnie współpracuje z Odeskim Obwodowym Humanitarnym Centrum Edukacji Pozaszkolnej, Wydziałem Historii Odeskiego Uniwersytetu Narodowego, Odeskim Muzeum Krajoznawczym, wydziałami kultury Odeskiej Rady Miejskiej oraz Odeskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Muzeum Iwana Honczara w Kijowie oraz innymi instytucjami.

Muzeum Historii Żydów Odesy „MIGDAL–SZORESZIM”

ul. Niżyńska, 66 | +380 48 728 9743

Muzeum Historii Żydów Odesy zostało otwarte w listopadzie 2002 roku przy ulicy Niżyńskiej 66 przez Odeskie Żydowskie Centrum Społeczne „Migdal”. Każdego roku muzeum odwiedzają tysiące zwiedzających, a setki wycieczek i oprowadzań są tu regularnie organizowane. Muzeum pełni swoistą rolę koordynacyjną w badaniach nad historią Żydów.
Większość eksponatów muzealnych stanowią dary. Wśród darczyńców znajdują się liczni znani działacze kultury miasta, przedstawiciele organizacji żydowskich oraz zwykli mieszkańcy Odesy — również ci, którzy dziś mieszkają w Stanach Zjednoczonych, Izraelu, Australii, Niemczech i innych krajach, zachowując miłość do swojego rodzinnego miasta.

Muzeum Greckiego Funduszu Kultury „FILIKI ETERIA”

zaułek Krasny, 18-20 | +380 48 235 7136

Muzeum „Filiki Eteria” („Towarzystwo Przyjaciół”) w języku greckim) funkcjonuje w Odesie od 1979 roku — początkowo jako oddział miejskiego muzeum historyczno-krajoznawczego. We wrześniu 1994 roku w Odesie, w budynkach przy zaułku Krasnym nr 16–20, uroczyście otwarto Filię Greckiego Funduszu Kultury (centrala w Atenach).
Budynki te zostały przekazane filii przez władze miasta na preferencyjnych warunkach. Od tego czasu działa tu również przeniesione do nich muzeum „Filiki Eteria” — w swoim historycznym miejscu. W przeszłości budynki te należały do Greków i właśnie tutaj w 1814 roku powstała tajna rewolucyjno-patriotyczna organizacja „Filiki Eteria”, która przygotowała Greków do walki o niepodległość i na zawsze powiązała historię Odesy z dziejami narodowego i państwowego odrodzenia Grecji.
Muzeum zostało utworzone przez Grecki Fundusz Kultury we współpracy z Odeskim Muzeum Historyczno-Krajoznawczym, które udostępniło szereg eksponatów związanych z historią „Filiki Eteria”. Ekspozycję uzupełniają wierne kopie obiektów pochodzących z muzeów Grecji, w szczególności z kolekcji towarzystw etnologicznych i historycznych Grecji.

Muzea wojskowo-historyczne

Muzeum Memoriału Heroicznej Obrony Odesy

ul. Dacza Kowalewskiego, 150 | +380 48 746 7229

Memoriał Heroicznej Obrony Odesy został utworzony w 1975 roku, w przeddzień 30. rocznicy Dnia Zwycięstwa w II wojnie światowej, na miejscu dawnej 411. baterii nadbrzeżnej. Bateria ta od sierpnia do października 1941 roku powstrzymywała natarcie niemiecko-faszystowskich najeźdźców od strony południowej, wzdłuż wybrzeża morskiego miasta, a podczas odwrotu wojsk radzieckich została wysadzona w powietrze.
Podstawę ekspozycji stanowią dokumenty oraz rzeczy osobiste żołnierzy, którzy brali udział w obronie Odesy. Już w 1944 roku były one prezentowane na pierwszej wystawie zorganizowanej z okazji wyzwolenia miasta. Ponadto, na wolnym powietrzu, na terenie kompleksu memorialnego zgromadzono ponad 100 egzemplarzy sprzętu wojskowego z lat 1941–1945.
Na terenie Memoriału Heroicznej Obrony Odesy prezentowane są:
– egzemplarze artylerii – instalacje nadbrzeżne oraz artyleria przeciwlotnicza;
– czołgi i samoloty;
– morski sprzęt wojskowy;
– egzemplarze broni strzeleckiej;
– rzeczy osobiste żołnierzy, dokumenty archiwalne, listy oraz mapy wojskowe.

Muzeum Chwały Partyzanckiej

wieś Nerubajśke, obwód Odeski, Plac Zwycięstwa, 1 | +380 67 292 3055

Jedyne na Ukrainie muzeum podziemne zostało utworzone w 1969 roku na terenie najstarszych w obwodzie odeskim katakumb nerubajskich. Przez kilka stuleci wydobywano tu kamień muszlowy wykorzystywany do budowy Odesy, dlatego katakumby mają trzy poziomy i sięgają na głębokość 12–14 metrów.
Podczas II wojny światowej katakumby we wsi Nerubajśke stały się miejscem stacjonowania jednego z największych oddziałów partyzanckich regionu. Muzeum jest pomnikiem ruchu partyzanckiego w obwodzie odeskim, a w szczególności żołnierzy oddziału Bohatera Związku Radzieckiego Władimira Mołodcowa-Badajewa.
Przez rok 70 członków oddziału, pozostawionych w katakumbach nerubajskich, prowadziło intensywną działalność dywersyjno-rozpoznawczą. Zostali oni zamurowani przez rumuńskich okupantów i niemal wszyscy zginęli. Obecnie autentyczny obóz badajewców, położony dwa kilometry od głównego wejścia do katakumb, jest zalany wodami podziemnymi. Jednak dzięki dokumentom archiwalnym oraz wspomnieniom świadków entuzjastom klubu „Poszuk” udało się odtworzyć jego pierwotny wygląd.
W Muzeum Chwały Partyzanckiej prezentowane są:
– przedmioty codziennego użytku partyzantów;
– egzemplarze broni oraz wyposażenia sztabowego;
– dokumenty archiwalne, fotografie oraz rzeczy osobiste partyzantów z regionu Odesy;
– przykłady twórczości artystycznej członków oddziału Mołodcowa-Badajewa.
Ekspozycja Muzeum Chwały Partyzanckiej składa się z części naziemnej i podziemnej, których łączna powierzchnia wystawiennicza wynosi 1000 m². Część podziemna, zlokalizowana w specjalnie wydzielonej części katakumb, stanowi odtworzony obóz partyzancki, w którym można zapoznać się z życiem i codziennością badajewców. Według relacji świadków baza oddziału była wyposażona nie tylko w łaźnię i kuchnię, lecz także w strzelnicę, sztab, męskie i żeńskie baraki, salę wypoczynkową oraz zbrojownię.
W jednym z rozgałęzień katakumb znajduje się sala memorialna z zespołem kompozycji rzeźbiarskich, a także prezentowane są oryginały prac graficznych partyzantów.
W części naziemnej muzeum eksponowane są dokumenty archiwalne oraz fotografie odeskich konspiratorów. Jest to najpełniejsza ekspozycja poświęcona ruchowi partyzanckiemu w obwodzie odeskim, opowiadająca nie tylko o dowódcach oddziałów, lecz także o bohaterach-żołnierzach, takich jak snajperka Ludmiła Pawliczenko, karabinistka maszynowa Nina Oniłowa oraz Jasza Gordijenko. Jeden ze stoisk muzealnych poświęcony jest znanym turystom katakumb nerubajskich, a wśród innych unikatowych eksponatów znajduje się list z podziękowaniami od kubańskiego przywódcy Fidela Castro.

Wojskowo-Historyczne Muzeum Południowego Dowództwa Operacyjnego Sił Zbrojnych Ukrainy

ul. Pyrogowska, 2 | +380 48 779 8092

Wojskowo-Historyczne Muzeum Południowego Dowództwa Operacyjnego jest wojskowo-historycznym muzeum w Odesie. Wcześniej funkcjonowało jako Muzeum Historii Czerwonego Sztandaru Odeskiego Okręgu Wojskowego. Muzeum zostało otwarte 6 listopada 1967 roku. Na początku lat 80. znajdowało się w trakcie rekonstrukcji i ponownie zostało udostępnione zwiedzającym 8 maja 1985 roku, w przeddzień 40. rocznicy Zwycięstwa. Znajduje się pod adresem: ul. Pyrogowska, 2.
Muzeum posiada zbiory dokumentów i eksponatów opowiadających o historii sztuki wojennej od połowy XIX wieku do czasów współczesnych. Obecnie funkcjonuje 13 sal, których ekspozycje poświęcone są dziejom rosyjskiej, radzieckiej oraz ukraińskiej historii wojskowości. Najpełniej przedstawiony jest okres wojny niemiecko-radzieckiej z lat 1941–1945. Systematycznie uzupełniana jest także sala poświęcona Siłom Powietrznym Ukrainy po rozpadzie ZSRR.
Przy muzeum znajduje się plenerowy plac ekspozycyjny, na którym prezentowanych jest 13 jednostek bojowego sprzętu wojskowego – zarówno z okresu II wojny światowej, jak i z lat powojennych.

Muzea ludobójstwa

Muzeum Holokaustu

ul. Mała Arnautska, 111 | +380 48 722 6097

Muzeum Holokaustu zostało utworzone na podstawie decyzji Rady Odeskiego Regionalnego Stowarzyszenia Żydów – byłych więźniów gett i nazistowskich obozów koncentracyjnych — i zostało otwarte 22 czerwca 2009 roku.
„Głównym zadaniem muzeum jest zebranie, zachowanie oraz przekazanie przyszłym pokoleniom historii tej bezprecedensowej tragedii; zachowanie pamięci o tych, którzy cierpieli; a także wychowanie nowego pokolenia młodych ludzi, którzy w XXI WIEKU będą potrafili przeciwstawiać się faszyzmowi”.
Zgodnie z głównymi zadaniami i celami podstawową koncepcją Muzeum Holokaustu jest tworzenie zbiorów obejmujących następujące zagadnienia:
– narodziny faszyzmu;
– początek II wojny światowej;
– obrona miasta Odesy;
– okupacja miasta Odesy;
– utworzenie Transnistrii;
– obozy i getta Transnistrii;
– żydowski opór na okupowanych terytoriach Transnistrii;
– miejsca masowych egzekucji Żydów w Transnistrii;
– „Czarne Księgi Pamięci” ofiar obozów i gett Transnistrii;
– wyzwolenie Odesy oraz więźniów Transnistrii;
– Sprawiedliwi wśród Narodów Świata;
– Trybunał Norymberski;
– proces bukareszteński;
– dokumenty, wspomnienia i rzeczy osobiste byłych więźniów Transnistrii;
– więźniowie Transnistrii na frontach II wojny światowej.
Muzeum realizuje następujące działania:
– prezentowanie działalności stowarzyszenia Żydów – byłych więźniów gett i nazistowskich obozów koncentracyjnych regionu odeskiego;
– kompletowanie zbiorów bibliotecznych Muzeum Holokaustu;
– prowadzenie badań naukowych w ramach określonych celów i zadań Muzeum;
– obsługę zwiedzających poprzez oprowadzanie oraz działalność wykładową;
– organizację spotkań byłych więźniów, którzy przeżyli Zagładę, osób ocalonych oraz ich wybawców – Sprawiedliwych wśród Narodów Świata;
– organizację spotkań twórczych oraz prezentacji książek;
– projekcje filmów tematycznych;
– działalność wychowawczą wśród studentów i uczniów;
– sporządzanie list ofiar oraz identyfikację miejsc masowej zagłady Żydów w okresie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej na terytorium Transnistrii;
– wydawanie „digestu” tematycznego pt. „Muzeum Holokaustu opowiada”.

Muzeum Ludobójstwa „TERYTORIUM PAMIĘCI”

ul. Sadowa, 10, Główny Urząd Pocztowy, lewe skrzydło | +380 48 239 9966

Inicjatorem, inspiratorem oraz organizatorem prac nad utworzeniem Muzeum był działacz społeczny, historyk, prawnik, kandydat nauk filozoficznych, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, przewodniczący zarządu organizacji pozarządowej „Odeskie Centrum Badań nad Holokaustem” — Paweł Kozlenko wraz ze swoim zespołem.
…Od jednej tablicy do kolejnej… Każdy krok to nie tylko ból i rozpacz, lecz przede wszystkim — uświadomienie… Jakby odpowiedź na kolejne trudne pytanie: „Jak, jak mogło do tego dojść?!…”
Z opinii na temat nowego Muzeum, autorstwa kierownika Południowego Międzyregionalnego Oddziału Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, Serhija Hucaliuka:
„W Odesie, dzięki zaangażowaniu ludzi nieobojętnych, otwarto Muzeum Ludobójstwa «Terytorium Pamięci», w którym ukazane są zbrodnie popełnione przeciwko narodom stanowiącym część współczesnej ukraińskiej wspólnoty politycznej, walczącej o Niepodległość Ukrainy. Wśród ekspozycji znajdują się: Hołodomor Ukraińców, deportacja Krymczaków (Krymli), Holokaust Żydów i Romów, ludobójstwo Ormian, a także ludobójstwo Ukraińców dokonywane przez putinowską Rosję naszych czasów. Paweł Kozlenko i jego zespół wykonali niezwykle ważną dla naszego społeczeństwa pracę. Cenię sobie i jestem dumny ze współpracy oraz współdziałania z tymi ludźmi od samego początku istnienia Południowego Międzyregionalnego Oddziału Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Cześć im i wielkie podziękowanie!…”

Muzea branżowe. Muzea wyższych uczelni miasta

Muzeum Kina Odeskiego Oddziału Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy

Bulwar Francuski, 33 | +380 48 233 9538, +380 97 500 42 88, +380 63 606 5983

Muzeum Kina Odeskiego Oddziału Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy mieści się na terenie Odeskiej Wytwórni Filmowej, w pałacyku należącym przed przejęciem władzy przez bolszewików do rodziny Demidowów – San Donato.
Zbiory muzeum obejmują ponad dziesięć tysięcy jednostek przechowywania – są to materiały dokumentujące działalność kinematograficzną w Odesie od momentu wynalezienia kinematografu aż po czasy współczesne. Ogólnodostępna ekspozycja stała prezentowana jest jedynie w jednej sali o powierzchni 28 metrów kwadratowych. Zgromadzono w niej różnorodne eksponaty – począwszy od wynalezienia przez odesytę Josyfa Tymczenkę pierwszego (na dwa lata przed braćmi Lumière) aparatu do rejestracji i projekcji ruchomego obrazu, poprzez pierwsze odeskie atelier filmowe: „Mirograf”, „Mizrach”, atelier Borisowa, Charitonowa i inne, aż po działalność Odeskiej Wytwórni Filmów Fabularnych do roku 1941, kiedy dla Związku Radzieckiego rozpoczęła się II wojna światowa. Pozostałe pomieszczenia muzeum to regały wypełnione po sam sufit, w których przechowywane są rzadkie eksponaty, artefakty oraz materiały historyczne dotyczące kinematografii w Odesie, które z powodu braku odpowiedniej powierzchni wystawienniczej nie mogą być obecnie szeroko udostępnione publiczności.
Muzeum oferuje indywidualne talony konsultacyjne dla studentów zajmujących się problematyką historii kina oraz rozwoju kultury w Odesie. W ostatnich latach pracownicy muzeum opracowali katalog filmów produkcji odeskiej z lat 1917–2004, zawierający ilustracje oraz opisy.
Muzeum cieszy się dużą popularnością wśród historyków oraz osób badających i interesujących się historią kina.

Muzeum Kotwic (plenerowe)

ul. Prymorska, 6 (terminal marítima)

Plenerowa ekspozycja Muzeum Kotwic znajduje się na nabrzeżu morskim, za budynkiem dworca morskiego i hotelem „Odesa”, przed budynkiem cerkwi św. Mikołaja, w pobliżu Jachtklubu „Odesa”. Wcześniej znaczna część kotwic znajdowała się w Muzeum Floty Morskiej (które spłonęło kilka lat temu), jednak w 2007 roku „zarzuciły kotwicę” w nowej lokalizacji. Z czasem ekspozycję uzupełniło kilka kotwic odnalezionych przez pasjonatów w pobliżu Odesy, Zatoki oraz Berdiańska. Znawca bez trudu dostrzeże bogactwo prezentowanych typów kotwic: kotwice typu „kotwica-kocia” o różnej liczbie ramion – trzech, czterech i pięciu; kotwice jarzmowe, wykonane z jednego kawałka żelaza; kotwicę Matrosowa, kotwicę typu admiralicji, kotwicę Halla i inne.
Warto wiedzieć: na herbie Odesy widnieje czteroramienna kotwica-kocia.
Zwykłym zwiedzającym zrozumienie prezentowanej tematyki ułatwiają tablice informacyjne, a w dni powszednie, w godzinach dziennych, rolę swoistych przewodników pełnią głośniki emitujące komentarze.
Ciekawostką jest fakt, że kotwice-koty były wykorzystywane przez wikingów jako haki abordażowe, natomiast pierwsze żelazne kotwice zastąpiły drewniane w basenie Morza Śródziemnego już w VII wieku p.n.e.
Podczas rekonstrukcji magazynów Portu Odeskiego, w tym samym 2007 roku, kiedy powstawało Muzeum Kotwic, odnaleziono również tę armatę. Jest to jedna z czterech armat szóstej baterii artyleryjskiej dowodzonej przez chorążego Aleksandra Pietrowicza Szczegolewa. W czasie działań wojennych w 1854 roku, przeciwko wojskom angielsko-francuskim, bateria ta odparła atak wrogiej eskadry podczas bombardowania miasta.
W okresie obowiązywania stanu wojennego muzeum jest czasowo nieczynne.

Muzeum Zoologiczne Odeskiego Uniwersytetu Narodowego

zaułek Szampański, 2 | +380 48 268 4547

Muzeum Zoologiczne Odeskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. I. Miecznikowa jest jednym z najstarszych muzeów Ukrainy. W momencie otwarcia Cesarskiego Uniwersytetu Noworosyjskiego w Odesie, 1 (13) maja 1865 roku, podstawę jego ekspozycji i zbiorów stanowiły unikatowe kolekcje profesora A. D. Nordmanna, przekazane przez niego Liceum Richelieu w 1849 roku.
Pierwszym kustoszem Muzeum Zoologicznego Cesarskiego Uniwersytetu Noworosyjskiego w latach 1865–1869 był profesor I. A. Markuzen. Nie tylko wznowił on badania nad lokalną fauną, w szczególności morską, lecz także aktywnie przyczynił się do pozyskania nowych preparatów do zbiorów muzealnych. W 1865 roku zakupił liczne eksponaty różnych grup systematycznych bezkręgowców, a także spreparowane okazy ssaków. W latach 1867–1868, z inicjatywy profesora Markuzena, nabyto cenne kolekcje egzotycznych ptaków i ryb. W kształtowaniu muzeum aktywny udział brali również profesorowie I. I. Miecznikow, A. O. Kowalewski, N. I. Bernstein i inni.
Ekspozycja oraz zbiory muzeum są wykorzystywane przez studentów podczas pisania prac zaliczeniowych i dyplomowych, a także służą utrwalaniu wiedzy zdobytej na wykładach. Oprócz zajęć studenckich organizowane są tu wycieczki dla uczniów, kuracjuszy sanatoriów oraz uczestników olimpiad przedmiotowych. Liczba zwiedzających sięga 10 tysięcy osób rocznie.
Obecnie Muzeum Zoologiczne stanowi jednostkę strukturalną Wydziału Biologii i jest jego zapleczem naukowo-dydaktycznym. Zajmuje trzy sale ekspozycyjne o łącznej powierzchni 1200 m². Zbiory liczą 56 tysięcy jednostek przechowywania, z czego 7,5 tysiąca eksponatów prezentowanych jest publicznie.

Muzeum Historii Instytutu Chorób Oczu i Terapii Tkankowej im. W. Fiłatowa Narodowej Akademii Nauk Medycznych Ukrainy

Bulwar Francuski, 49/51, II piętro (Laboratorium) | +380 96 370 8409

23 listopada 1999 roku Rada Naukowa Instytutu podjęła decyzję o upamiętnieniu twórcy i pierwszego dyrektora Instytutu. Na frontonie budynku pojawił się nowy napis: „Naukowo-Badawczy Instytut Chorób Oczu i Terapii Tkankowej imienia akademika W. P. Fiłatowa”, a w jego gabinecie roboczym odtworzono Gabinet-Muzeum akademika W. P. Fiłatowa, który do dziś zachowany jest w takim samym kształcie, jaki miał za jego życia.
Obecnie w skład „Muzealno-Wystawienniczego Kompleksu imienia akademika W. P. Fiłatowa” wchodzą: Gabinet-Muzeum, memorialny Dom-Muzeum przy Bulwarze Francuskim 53 — domu, w którym mieszkał akademik W. P. Fiłatow — oraz muzeum mieszczące się na drugim piętrze budynku laboratoryjnego. W kompleksie prezentowane są ekspozycje poświęcone życiu i działalności wybitnego uczonego-okulisty, akademika Fiłatowa, a także rozwojowi odeskiej szkoły okulistycznej i nauki okulistycznej. Ekspozycja obejmuje unikatowe fotografie, rękopisy, listy, rzadkie wydawnictwa, przedmioty osobiste oraz materiały fotograficzne rodziny W. P. Fiłatowa. W sali wystawowej prezentowane są również jego odrestaurowane prace artystyczne oraz dorobek literacki.

Muzeum Historii Organów Spraw Wewnętrznych Obwodu Odeskiego

ul. Żydowska, 14 | +380 48 779 4051

Muzeum zostało otwarte 5 listopada 1980 roku, w sąsiedztwie Zarządu Spraw Wewnętrznych (obecnie – Głównego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy w Obwodzie Odeskim). Ekspozycje opowiadają o historii organów spraw wewnętrznych od momentu ich powstania aż po czasy współczesne.
Wśród eksponatów znajdują się m.in. broń skonfiskowana przestępcom, uzbrojenie i umundurowanie milicji z okresu wojny domowej, fotografie i dokumenty pierwszych funkcjonariuszy odeskiego wydziału śledczego, materiały archiwalne oraz przedmioty osobiste pracowników. Szczególną atrakcją jest spreparowany pies służbowo-tropiący o imieniu Rym. Dzięki jego pracy wykryto ponad 200 przestępstw i zatrzymano 526 przestępców.
W muzeum prezentowane są również dokumenty dotyczące byłych pracowników odeskiego wydziału kryminalnego, którzy później stali się znanymi pisarzami – Jewgienija Katajewa (Petrowa) oraz Ołeksandra Kozaczynskiego. Łącznie w zbiorach muzeum znajduje się 7 637 eksponatów.
Muzeum mieści się w dawnym domu dochodowym Anatrów, wzniesionym w 1892 roku według projektu architekta A. O. Bernardazziego. W latach 1909–1915 w budynku tym mieszkał i pracował wiolonczelista, pedagog muzyczny i profesor E. F. Brambilla.
W okresie obowiązywania stanu wojennego muzeum jest czasowo nieczynne.

Muzeum Historii Straży Pożarnej

ul. Staroportofrankivska, 1 | +380 99 097 0274

Muzeum działa przy Jednostce Straży Pożarnej nr 3, gdzie przez ponad 20 lat prezentowana była wystawa pożarniczo-techniczna. Wśród eksponatów znajdują się m.in. zaprzęg konny z beczką gaśniczą, ręczna pompa pożarnicza z XIX wieku, makiety dawnego i współczesnego sprzętu, autentyczne wyposażenie strażackie oraz archiwalne fotografie.
W sali pamięci poświęconej katastrofie w Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej znajduje się diorama „Wybuch czwartego bloku energetycznego Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej”.

Muzeum Historii Kolei Odeskiej

ul. Stepowa, 44 | +380 48 727 6916

W 1985 roku, na podstawie zachowanych artefaktów, otwarto Muzeum Historii Kolei Odeskiej. Jak informuje służba prasowa przedsiębiorstwa, obecnie zbiór muzealny liczy około 1 200 unikatowych eksponatów. Wśród nich znajdują się stare dokumenty archiwalne, mapy, fotografie, różnego rodzaju odznaczenia, sprzęt kolejowy, firmowe umundurowanie z minionych lat oraz inne przedmioty o dużej wartości historycznej i kulturowej, stanowiące ważne dziedzictwo duchowe.
Poszukiwanie materiałów dokumentalno-historycznych oraz systematyczne uzupełnianie zbiorów muzealnych jest procesem nieustannym.

Muzeum Historii Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunalnego „ODESMISKELEKTROTRANS”

ul. Wodoprowidna, 1/2 | +380 48 717 5400

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunalne „Odesmiskelektrotrans” jest jednym z najstarszych przedsiębiorstw transportowych w Ukrainie. Jego historia sięga 1880 roku, kiedy to „Belgijskie Towarzystwo Odeskich Kolei Konnych” rozpoczęło budowę i eksploatację wagonów z napędem konnym, a następnie parowym. Przez ponad trzydzieści lat po ulicach Odesy kursowały tramwaje konne. Łączna długość tras wynosiła 47,3 wiorsty. Dopiero 24 września 1910 roku w Odesie uruchomiono pierwszy tramwaj elektryczny.
Z kolei 7 listopada 1945 roku odbyło się uroczyste otwarcie ruchu trolejbusowego w Odesie. Warto zaznaczyć, że pierwsza linia została zbudowana już w 1941 roku, jednak jej uruchomienie uniemożliwił wybuch wojny. Rumuńscy okupanci wywieźli całe wyposażenie przygotowanej do uruchomienia pierwszej sieci, w tym 10 nowych trolejbusów typu JTB-4, wyprodukowanych w Jarosławskiej Fabryce Samochodów. Dopiero w 1944 roku, po wyzwoleniu miasta, mienie zrabowane w czasie okupacji zaczęło wracać do Odesy. Zamiast nowych pojazdów dotarły jednak z Rumunii zniszczone nadwozia – rozbite, spalone i pozbawione kompletnego wyposażenia…

Muzea gastronomiczne i enologiczne

Muzeum Czekolady

ul. Deribasiwska, 14 | +380 48 706 0506

We wrześniu 2010 roku firma „AVK” otworzyła swoje pierwsze „Muzeum Czekolady” w Czerkasach. Idea muzeum poświęconego czekoladzie została tak entuzjastycznie przyjęta przez gości, że od 2011 roku muzea te zaczęły powstawać praktycznie w każdym mieście Ukrainy. Na zwiedzających czeka tu nie tylko pouczająca wycieczka i ekspozycje wykonane z czekolady, lecz także degustacja wyrobów mistrzów czekoladnictwa.
Muzeum Czekolady w Odesie opowiada o historii czekolady, prezentuje bogaty i interesujący asortyment pamiątek oraz upominków, zachwycającą wystawę czekoladowych figur, a także zaprasza na degustację czekoladek i czekolady.

Muzeum Sztuki Koniacznej imienia M. Szustowa

ul. Melnytska, 13 | +380 48 740 0899

Koniak to napój prawdziwie boski. Od niemal czterech stuleci jego produkcję otacza aura licznych tajemnic. Ogromne doświadczenie pokoleń… wiedza gromadzona z niezwykłą pieczołowitością… mistrzostwo doskonalone przez lata i wieki… oto, co kryje się przed niewtajemniczonymi w tym napoju będącym zarazem historią i legendą.
Uchylić rąbka tajemnicy narodzin koniaku zaprasza jedyne na Ukrainie Muzeum Sztuki Koniacznej im. M. L. Szustowa. Znajduje się ono w historycznym centrum Odesy, w zabytkowych piwnicach Odeskiej Fabryki Koniaku. Eksponaty unikatowej kolekcji datowane są na koniec XIX i początek XX wieku.
Muzeum Sztuki Koniacznej Szustowa oferuje następujące usługi:
zwiedzanie z degustacją;
wynajem sali kinowej;
wynajem przestrzeni artystycznej;
wynajem sal degustacyjnych;
butik koniakowy;
sprzedaż pamiątek;
udogodnienia dla osób z ograniczoną mobilnością;
dostęp do sieci Wi-Fi.

Narodowe Centrum Naukowe „Instytut Winogrodnictwa i Winiarstwa imienia W. Tairowa”

ul. 40-lecia Zwycięstwa 27, wieś Tairowe, Obwód Odeski | +380 48 740 3676

Instytut Winogrodnictwa i Winiarstwa imienia Wasyla Tairowa został założony w 1905 roku jako gospodarstwo badawcze pod nazwą „Winiarska Stacja Rosyjskich Winogrodników i Winiarzy”. Inicjatorem jego powstania był redaktor czasopisma „Biuletyn Winiarstwa”, entuzjasta rozwoju kultury winorośli – W. Tairow.
Na początkowym etapie urządzono niewielką piwnicę oraz zgromadzono bibliotekę specjalistyczną. W latach 1910–1912 nad brzegiem Suchego Limanu zakończono budowę kompleksu budynków stacji, założono doświadczalną winnicę o powierzchni 3 hektarów oraz wybudowano warsztat szczepienia winorośli.
W 1931 roku stacja została przekształcona w Ukraiński Naukowo-Badawczy Instytut Winogrodnictwa i Winiarstwa. Z okazji jego 100-lecia otwarto Muzeum Winogrodnictwa i Winiarstwa, które prezentuje główne kierunki rozwoju krajowej szkoły winiarskiej.

Muzea prywatne

Muzeum Sztuki Współczesnej Odesy

ul. Europejska, 31/33 | +380 48 759 1018

Muzeum zostało utworzone w 2008 roku przez przedsiębiorcę, intelektualistę i mecenasa W. Morochowskiego na podstawie unikatowej kolekcji dzieł mistrzów „drugiej fali odeskiej awangardy”, zgromadzonej przez znanego kolekcjonera M. Knobla. W zbiorach Muzeum Sztuki Współczesnej Odesy prezentowane są najwybitniejsze dzieła odeskiej sztuki plastycznej przełomu XX i XXI wieku.
Dumą muzeum są sale poświęcone nieoficjalnej sztuce Odesy: pierwszemu radzieckiemu abstrakcjoniście Odesy – artyście, poecie i dysydentowi O. Sokołowowi; „Wystawie na płocie” W. Chruszcza i S. Siczowa z 1967 roku – pierwszej nielegalnej akcji artystycznej w ZSRR; rekonstrukcjom wystaw mieszkaniowych nonkonformistów lat 70.; Odeskiej Grupie Konceptualnej lat 80.; „południowo-rosyjskiemu” transawangardowi lat 80. i 90.; a także współczesnej komunikacji artysty z miastem. Dział najnowszych nurtów dowodzi, że sztuka plastyczna Odesy dynamicznie się rozwija – tak, jak przystało na kulturalną stolicę Ukrainy.
W muzeum funkcjonuje sala wystawowa, w której odbywają się wystawy sztuki współczesnej, konferencje naukowe oraz różnorodne projekty artystyczne. Działają tu również Muzealny Klub Wychowania Estetycznego oraz młodzieżowa przestrzeń wystawiennicza „Arteria”.
Stała ekspozycja muzeum rozmieszczona jest na dwóch piętrach zabytkowego pałacyku – pomnika architektury.

Muzeum Interesującej Nauki

zaułek Arkadijski, 1 | +380 93 086 8945

Muzeum Interesującej Nauki jest pierwszym interaktywnym muzeum naukowo-rozrywkowym na południu Ukrainy. Zgromadzono tu ogromną liczbę unikatowych eksponatów ze świata nauki, z których każdy można uznać za fascynujący i który z pewnością potrafi zaskoczyć. To miejsce pozwala spojrzeć w nowy, ciekawy sposób na to, co wcześniej wydawało się nudne lub trudne do zrozumienia.
W przeciwieństwie do innych muzeów, w których nie wolno dotykać cennych obiektów, tutaj jest to nie tylko dozwolone, ale wręcz obowiązkowe. Można dotykać, eksperymentować i obserwować, jak cuda rodzą się dosłownie w naszych rękach. Zarówno dzieci, jak i dorośli z radością uczestniczą w interesujących i niecodziennych doświadczeniach odbywających się w murach Muzeum Interesującej Nauki.
Główną misją muzeum jest pokazanie uczniom i studentom tego, co w świecie nauki najciekawsze i najbardziej zadziwiające, oraz zmotywowanie ich do pogłębiania wiedzy w codziennej edukacji. Muzeum udowadnia, że nawet najtrudniejsze zadania i najbardziej rozbudowane wzory mogą być interesujące – wystarczy spojrzeć na nie z innej perspektywy.
Muzeum Interesującej Nauki dąży do przybliżenia dzieciom i dorosłym zagadnień z takich dziedzin jak fizyka, chemia, biologia, geologia, astronomia, matematyka oraz wielu innych, poprzez:
– laboratorium, w którym odbywają się pokazy elektryczne, spektakle iluzji oraz unikatowe widowisko „Bąbelkologia”;
– planetarium, w którym co godzinę prowadzone są edukacyjne seanse poświęcone kosmosowi;
– salę audytoryjną, gdzie organizowane są spotkania klubu dyskusyjnego, wieczory z interesującymi osobowościami, wykłady z zakresu nauki, sztuki, psychologii i filozofii, a także projekcje filmów naukowych;
– pokoje zagadek (escape roomy), przygotowywane na potrzeby wydarzeń i przyjęć, które w atrakcyjny sposób pomagają uczestnikom poszerzać wiedzę.
Dotknąć błyskawicy lub stworzyć prawdziwą chmurę, zbudować most pieszy bez użycia gwoździ i łączników, obserwować fascynujące złudzenia optyczne i usłyszeć zaskakujące efekty akustyczne – to wszystko i znacznie więcej można przeżyć wyłącznie w Muzeum Interesującej Nauki.
Czas w muzeum można spędzać zarówno samodzielnie, jak i z przewodnikami, którzy z przyjemnością pomogą w każdym doświadczeniu oraz opowiedzą o najbardziej interesujących faktach naukowych.
Oprócz bogatej ekspozycji muzealnej do dyspozycji odwiedzających jest przytulna kawiarnia, w której można odpocząć i coś zjeść po emocjonujących eksperymentach, a także niewielki sklep oferujący książki edukacyjne, interesujące gry logiczne oraz unikatowe pamiątki.
Muzeum Interesującej Nauki to miejsce, w którym zarówno dzieci, jak i dorośli z radością zanurzają się w fascynującym i pełnym uroku świecie nauki. To przestrzeń, z której nikt nie wychodzi bez pozytywnych emocji, dobrego nastroju i solidnej dawki wiedzy.
W 2022 roku muzeum zostało całkowicie zniszczone przez rosyjskiego agresora podczas kolejnego ataku rakietowego na miasto.

Muzeum Figur Woskowych „U BABCI UTY”

ul. Riszeliewska, 4 | +380 48 722 3436

Historia muzeum liczy już ponad dziesięć lat. Zaczęła się od ludzi, którzy kochali to miasto i tworzyli w nim. Obecnie ekspozycja została odnowiona i znacznie poszerzona. Zwiedzający mają możliwość zobaczenia nie tylko postaci historycznych, lecz także współczesnych bohaterów muzyki, kina oraz animacji.
Zwiedzanie rozpoczyna się przy stanowisku, gdzie można nie tylko obejrzeć, lecz także dotknąć materiału, z którego wykonane są figury. Wosk jest niezwykłą substancją wytwarzaną przez pszczoły. Człowiek zaczął wykorzystywać go już na bardzo wczesnych etapach swojej historii. Od zawsze fascynowała go plastyczność tego materiału oraz wrażenie jego szczególnej „żywotności”.
Od czasów starożytnych woskowi przypisywano wyjątkowe, a nawet magiczne znaczenie w przedmiotach, które z niego tworzono. Jego unikalne właściwości sprawiły, że dawne kultury postrzegały go jako substancję łączącą dwa światy – świat żywych i świat zmarłych. W starożytnej Grecji wykonywano woskowe wizerunki bogów jako dary ofiarne lub na potrzeby obrzędów religijnych. Tworzono również woskowe lalki do zabawy dla dzieci.
W starożytnym Rzymie zdejmowano gipsowe odlewy twarzy zmarłych arystokratów, na podstawie których odlewano następnie maski woskowe. Podczas procesji pogrzebowych starannie malowane maski niesiono obok zmarłego. Wierzono, że maska obdarza zmarłego siłą duchową, pomaga mu bezpiecznie dotrzeć do zaświatów oraz chroni przed lękiem przed złymi duchami.
Współcześnie w tworzeniu figur woskowych uczestniczą wysoko wykwalifikowani specjaliści z różnych dziedzin: historycy sztuki, historycy, rzeźbiarze, formierze, perukarze, charakteryzatorzy, dekoratorzy oraz wielu innych.

Muzeum Dźwięku

ul. Wsewołoda Zmijenki (dawniej Dworiańska), 25 | +380 48 701 2372

W niezwykłym muzeum, mieszczącym się w dwóch niewielkich pomieszczeniach w historycznej części miasta, rozbrzmiewa sama historia. Prezentowane są tu działające eksponaty służące do zapisu, odtwarzania i przekazywania dźwięku:
– mechaniczne pozytywki muzyczne;
– gramofony i patefony, radiogramy, magnetofony, tranzystory i inne urządzenia.
Odwiedzający mogą zobaczyć kolekcję płyt gramofonowych i winylowych, posłuchać unikatowych nagrań archiwalnych oraz listów dźwiękowych zapisanych na płytach, taśmach winylowych i drucie.
Na uwagę zasługuje również interesująca kolekcja atrybutów: afisze, plakaty oraz etykiety płytowe z logotypami licznych firm i wytwórni fonograficznych, które przez całe stulecie następowały po sobie.
Przy Muzeum Dźwięku działają i są organizowane:
– klub „muzyki na żywo” oraz muzyków, którzy ją wykonują;
– profesjonalne studio nagrań dźwiękowych, którego specjaliści pomagają każdemu melomanowi stać się posiadaczem wymarzonej i unikatowej pamiątki audio;
– centrum szkoleniowe dla młodych specjalistów – realizatorów dźwięku i techników dźwięku.